ABSTRACT

Objective:

In this study, we aimed to investigate the effect of promoter region methylation of small mothers against decapentaplegic 4 (SMAD4) gene in adenoma type lung cancer cases. Adenocarcinoma and squamous type carcinomas are the most common types of lung cancer. SMAD4 gene is an intracellular signal protein. The protein of this gene, which is one of the transcription factors, functions in tissue homeostasis during embryonic development and has effects in the cancer process.

Methods:

In this retrospective study, a total of 40 samples including 20 paraffin-embedded tumor tissues of 20 patients with adenocarcinoma lung cancer and normal lung tissue of the same patients were included. After DNA isolation from this paraffin-embedded adenocarcinoma lung tumor tissue and its normal counterparts, methylation specific polymerase chain reaction followed by agarose gel imaging methods were applied to investigate the SMAD4 promoter methylation after bisulfite modification.

Results:

As a result of our study, an increased presence of methylation in the promoter region of the SMAD4 gene in the tumor tissue of a total of 12 (60%) of 20 adenocarcinoma cases compared to normal tissue was detected. A statistically significant increase in methylation rate of approximately 25-45% was found in tumor tissues of these cases compared to normal tissues (p<0.05).

Conclusion:

As a result of our study, we suggested that SMAD4 gene methylation may be a tumor marker for lung cancers and may contribute to the development of cancer by inhibiting SMAD4 protein expression by gene methylation and disrupting the intracellular signal pathway.

INTRODUCTION

Lung cancer is the first cancer to cause death in men and the second cancer in women among all types of cancer. Approximately 1.3 million people die from lung cancer each year in the world. However, with the newly developed lung cancer treatment methods, the average life span and quality have started to increase relatively (1). Approximately 80% of lung cancers with a high mortality rate worldwide are reported as non-small-cell lung cancer (NSCLC). NSCLC have two subtypes, adenocarcinoma and squamous, and are classified histopathologically as adenocarcinoma and squamous cellular carcinoma. Adenocarcinomas and squamous carcinomas represent approximately 50% of all NSCLC (1,2).

Small mothers against decapentaplegic 4 (SMAD4) is a gene that synthesizes a protein product that carries chemical signals from the cell surface towards the nucleus. This signaling pathway works through the transforming growth factor (TGF)-pathway and can be affected by the cell’s peripheral environment. Signal formation begins with the binding of TGF-beta (TGF-β) protein to the corresponding receptor on the cell surface, and this event provides the activation of SMAD group proteins (3). SMAD proteins bind to SMAD4 to form a protein complex, and this new complex that is formed transmits the signal by moving towards the cell nucleus. It also controls the growth and activation of tumor suppressor genes in the nucleus (4).

Methylation is a process characterized by the addition of a methyl group to the 5-carbon cytosine in the CpG nucleotide sequences, particularly in the promoter regions of genes. Studies have shown that a significant portion of mammalian genomes are methylated (5,6). Methylation reactions in genes affect gene expression and therefore genes can be inactivated or activated. In this study, in order to determine the contribution of the SMAD4 gene to the formation of lung cancers, we aimed to show the changes in the stage of transformation from normal tissue to tumor by determining the potential cellular methylation in the promoter region of normal and tumor tissues in adenoma type lung cancers with methylation specific polymerase chain reaction (MSP) method. In this respect, our study is the first study in the literature.

GİRİŞ

Akciğer kanseri, tüm kanser türleri arasında erkeklerde ölüme neden olan ilk; kadınlarda ise ikinci kanser türüdür. Dünyada her yıl yaklaşık 1,3 milyon insan akciğer kanserinden ölmektedir. Ancak yeni geliştirilen akciğer kanseri tedavi yöntemleri ile ortalama yaşam süresi ve kalitesi nispeten artmaya başlamıştır (1). Dünya çapında ölüm oranı yüksek olan akciğer kanserlerinin yaklaşık %80’i küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) olarak bildirilmektedir. KHDAK’ler, adenokarsinom ve skuamöz olmak üzere iki alt tipi mevcuttur ve histopatolojik olarak adenokarsinom ve skuamözlerin hücresel karsinomu olarak sınıflandırılır. Adenokarsinomlar ve skuamöz karsinomlar tüm KHDAK’lerin yaklaşık %50’sini temsil eder (1,2).

SMAD4, kimyasal sinyalleri hücre yüzeyinden çekirdeğe doğru taşıyan bir protein ürünü sentezleyen bir gendir. Bu sinyal yolu, dönüştürücü büyüme faktörü (transforming growth factor-TGF)-yolu üzerinden çalışır ve hücrenin çevresel ortamından etkilenebilir. Sinyal oluşumu, TGF-beta (TGF-β) proteininin hücre yüzeyindeki ilgili reseptöre bağlanmasıyla başlar ve bu olay SMAD grubu proteinlerin aktivasyonunu sağlar (3). SMAD proteinleri, bir protein kompleksi oluşturmak için SMAD4’e bağlanır ve oluşan bu yeni kompleks hücre çekirdeğine doğru hareket ederek sinyali iletir. Ayrıca çekirdekteki tümör baskılayıcı genlerin büyümesini ve aktivasyonunu da kontrol eder (4).

Metilasyon, özellikle genlerin promotör bölgelerinde bulunan CpG nükleotit dizilerindeki 5-karbon sitozine bir metil grubunun eklenmesi ile karakterize olan bir süreçtir. Çalışmalar, memeli genomlarının önemli bir kısmının metillenmiş durumda olduğunu göstermiştir (5,6). Genlerdeki metilasyon reaksiyonları gen ekspresyonunu etkiler ve bu nedenle genler inaktive veya aktive edilebilir. Bu çalışmada, SMAD4 geninin akciğer kanserleri oluşumuna katkısını belirlemek amacıyla metilasyon spesifik polimeraz zincir reaksiyonu (MSP) yöntemi ile adenom tipi akciğer kanserlerinde normal ve tümör dokularının promotör bölgesindeki potansiyel metilasyonunu belirleyerek normal dokudan tümöre dönüşüm aşamasındaki değişimleri göstermeyi amaçladık. Çalışmamız bu yönüyle literatürde bir ilk çalışmadır.

METHODS

Our study is a cross-sectional retrospective study and patient consent was not obtained. For this study, 10 histologically confirmed advanced stages (stage 3); 5 sections from early stage (stage 1) and middle stage (stage 2) lung tumor tissues with adenocarcinoma and 5 sections from the outermost parts of the surgical margins as normal lung tissue of the same cases, (10 pieces per case) a total of 200 slice slide tissue samples belonging to 20 cases were prepared in formalin-fixed paraffin-embedded tissue blocks (7). The clinical characteristics of the patients are shown in Table 1. The number of samples to be studied was determined by power analysis, and all cases used in this study were used in the paraffin tissue archive of patients diagnosed with lung cancer between 2007-2018 in Trakya University Pathology Department. Pathological evaluation of all tissues was made in pathology department. This study was conducted with the permission of the Trakya University Local Ethics Committee (approval number: 05/21, approval date: 27.02.2013).

Genomic DNA Isolation and Bisulfite Modification from Paraffin Embedded Tissues

As stated before, sections were obtained from selected tissues and were scraped from the slides into tubes and their DNAs were isolated as stated in the literature (8). These DNAs were then analyzed by spectrophotometric method after determining the amount of DNA at 280 nm and 260 nm wavelengths; and samples were stored at +4 ˚C for further analysis. Bisulfite modifications of DNAs were made in accordance with the EpiJET Bisulfite Conversion Kit and Protocol (Thermo Fisher Scientific-USA) (7,8).

Methylation Analysis of the SMAD4 Promoter

With the sodium bisulfite modification of genomic DNA, all unmethylated cytosines in DNA are converted to thymine, but this reaction does not affect cytosines in methylated state, creating a potential sequence difference. After this chemical modification of DNA, DNA samples were used for methylation analysis of SMAD4 gene. The MethPrimer V1.1 beta program was used (available at www.urogene.org) to identify potential methylation sites and methylation-specific primer sequences for the SMAD4 gene sequence (9).

Methylation Specific Polymerase Chain Reaction Method

The methylation specific primers for the promoter of the SMAD4 gene region are as follows: Forward 5’: GTAATAATACGGTTTTGGTCGTC-3’, Reverse: 5’-TCCCACCCCC TAAACGACCGCG-3’, product size: 164 base pair (bp), Tm: 77.4 ˚C, SMAD4 gene specific primers of unmethylated used for the promoter region were as follows: Forward: 5’- GTAATAATATGGTTTTGGTTGTT-3’, reverse: 5’- CTCCCACCCCCTAAACAACCACA-3’, product size: 163 bp, Tm: 72.3 ˚C. The polymerase chain reaction (PCR) conditions have been created from 95 ˚C 45’, 55 ˚C 30’, 72 ˚C 30’x35 cycles following initiation for 10’ at 95 ˚C and finally 5’ termination at 72 ˚C. Methylated and unmethylated PCR media; PCR buffer 1x, MgCl₂: 2 mM, DMSO: 5% (v/v), dNTP: 12.5 mM, primer forward: 10 nM, primer reverse: 10 nM, taq polymerase: 1U (5U/µL). Template DNA 100 ng was completed with up to 50 µL of dH₂O. Methylated and unmethylated human DNAs were used as positive and negative control DNAs (S8001 | CpGenome ™ Human Methylated and Unmethylated DNA Standard Set). These DNAs were bisulfite modified before PCR. PCR with these modified DNA samples was performed using methylation-specific and non-methylation-specific primers. Later, PCR products were evaluated for 2% agarose gel under ultraviolet light (9), tumors and normal tissues were compared for methylation, and methylation rates were determined.

Statistical Analysis

Statistical analysis of the study was performed using the SPSS 20 program (IBM Corp, Armonk, NY, USA). Continuous variables were expressed as mean ± standard deviation and qualitative variables as percentages. Statistical analysis of methylation specific PCR results was performed and the results of the experimental and control groups were compared with the χ² test, p<0.05 was considered statistically significant (10).

YÖNTEMLER

Çalışmamız kesitsel retrospektif bir araştırma olup hasta onamı alınmamıştır. Bu çalışma için, histolojik olarak doğrulanmış ileri evre (evre 3) 10, erken evre (evre 1) ve orta evre (evre 2) adenokarsinomlu akciğer tümör dokularından 5’er adet kesit ve aynı olguların normal akciğer dokusu olarak cerrahi sınırların en dış kısımlarından 5 adet kesit olmak üzere olgu başına 10 adet olmak üzere formalinle fikse edilmiş parafine gömülü doku bloklarında toplam 20 olguya ait 200 kesit slayt doku örneği hazırlandı (7). Hastaların klinik özellikleri Tablo 1’de gösterilmiştir. Çalışılacak örnek sayısı power analizi ile belirlenmiş olup bu çalışmada kullanılan tüm olgular Trakya Üniversitesi Patoloji Bölümü’nde 2007-2018 yılları arasında akciğer kanseri tanısı almış hastalara ait parafin doku arşivi kullanılmıştır. Tüm dokuların patolojik olarak değerlendirilmesi patoloji anabilim dalında yapılmıştır. Bu çalışma Trakya Üniversitesi Yerel Etik Kurul izni ile yürütülmüştür (onay numarası: 05/21, onay tarihi: 27.02.2013).

Parafine Gömülü Dokulardan Genomik DNA İzolasyonu ve Bisülfit Modifikasyon

Daha önce belirtildiği şekilde seçilmiş dokulardan kesitler elde edilerek slaytlardan kazınma suretiyle tüplere alınmış ve DNA’ları literatürde belirtildiği gibi izole edilmiştir (8). Bu DNA’lar daha sonra spektrofotometrik yöntemle 280 nm ve 260 nm dalga boyunda DNA miktarları belirlendikten sonra analiz edilmiş; ve numuneler daha ileri analiz için +4 ˚C’de saklanmıştır. DNA’ların bisülfit modifikasyonları EpiJET Bisulfite Conversion Kit ve Protokolü’ne uygun olarak yapılmıştır (Thermo Fisher Scientific-USA) (7,8).

SMAD4 Promotörünün Metilasyon Analizi

Genomik DNA’nın sodyum bisülfit modifikasyonu ile DNA’da bulunan tüm metillenmemiş sitozinler timine dönüştürülür fakat bu reaksiyon, metile durumda bulunan sitozinler etkilemediği için potansiyel bir dizi farklılığı oluşturulmaktadır. DNA’nın bu kimyasal modifikasyonundan sonra DNA örnekleri SMAD4 geninin metilasyon analizi için kullanılmıştır. SMAD4 geni dizisi için potanisyel metilasyon bölgelerini ve metilasyona özel primer dizilerini belirleyebilmek için MethPrimer V1.1 beta programı kullanılmıştır (www.urogene.org adresinde mevcuttur) (9).

Metilasyon Spesifik Polimeraz Zincir Reaksiyonu Yöntemi

SMAD4 gen bölgesinin promotörü için metilasyona özgü primerler aşağıdaki gibidir: İleri 5’: GTAATAATACGGTTTTGGTCGTC-3’, ters: 5’-TCCCACCCCCTAAACGACCGCG-3’, ürün boyutu: 164 baz çifti (bç), Tm: 77,4 ˚C, SMAD4 gen bölgesinin promotörü için kullanılan metillenmemiş bölgeye özel primerler şunlardır: İleri: 5’-GTAATAATATGGTTTTGGTTGTT-3’, ters: 5’-CTCCCACCCCCTAAACAACCACA-3’, ürün boyutu: 163 bç, Tm: 72,3 ˚C. Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) koşulları, 95 ˚C’de 10’ için başlatmayı takiben 95 ˚C 45’, 55 ˚C 30’, 72 ˚C 30’x35 döngü ve son olarak 72 ˚C’de 5’ sonlandırma aşamalarından oluşturulmuştur. Metillenmiş ve metillenmemiş PCR ortamı; PCR tamponu 1x, MgCl₂: 2 mM, DMSO: %5 (h/h), dNTP: 12,5 mM, primer ileri: 10 nM, primer ters: 10 nM, taq polimeraz: 1U (5U/µL). Şablon DNA 100 ng, 50 µL’ye kadar dH₂O ile tamamlanmıştır. Metillenmiş ve metillenmemiş insan DNA’ları, pozitif ve negatif kontrol DNA’ları olarak kullanıldı (S8001 | CpGenome™ İnsan Metillenmiş ve Metillenmemiş DNA Standart Seti). Bu DNA’lar, PCR’den önce bisülfit modifikasyon yapılmıştır. Modifiye edilmiş bu DNA örnekleri ile PCR, metilasyona özgü ve metilasyona özgü olmayan primerler kullanılarak gerçekleştirildi. Daha sonra PCR ürünleri ultraviyole ışık altında %2 agaroz jel için değerlendirildi (9), tümörler ve metilasyon için normal dokular karşılaştırıldı ve metilasyon oranları belirlendi.

İstatistiksel Analiz

Çalışmanın istatistiksel analizi SPSS 20 programı (IBM Corp, Armonk, NY, ABD) kullanılarak yapıldı. Sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma ve nitel değişkenler yüzde olarak ifade edildi. MSP sonuçların istatistiksel analizleri yapıldı ve deney ve kontrol grubu sonucu χ² testi ile karşılaştırıldı, p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi (10).

RESULTS

1-3 µL of bisulfite modified DNA was used for each methylated and un-MSP. MSP and un-MSP products were stained with ethidium bromide and evaluated on a 2 percent agarose gel (Figure 1 A-B). The expected band size in the promoter of the SMAD4 gene was 163-164 bp for MSP and un-MSP (Figure 1) (11). As a result, SMAD4 promoter methylation was present in approximately 12 (60%) of adenocarcinoma tumors and un-methylation was 3-10%, whereas in normal lung tissues, 70% un-methylation and approximately 20% methylation were observed (p<0.05). When evaluated according to tumor stages, 40% of the first stage tumors (in 4 samples), 87.5% of the second stage tumors (6 samples) and 66% of the third stage tumors (in 2 samples) were observed to increase in methylation (Table 1).

DISCUSSION

The SMAD4 gene, located on chromosome 18q21, is known somatically as a candidate tumor suppressor gene in many pancreatic and colorectal tumors. It has been shown that changes in the SMAD4 gene that cause it to inactivate by mutation mechanisms such as deletion have been shown to be effective in pancreatic and colorectal cancers (11). For these reasons, SMAD4 methylation has been studied primarily in colorectal and pancreatic cancers. MSP is the main method used to investigate gene methylations and has been used successfully in many cancer and other disease groups (12). Since there is no study in the literature showing the SMAD4 methylation status in lung cancers, we examined the SMAD4 promoter region using the MSP method. SMAD4 may be a good chemotherapeutic option, especially because of its role in transcriptional function (13). There is a relationship between SMAD4 expression and associated TGF-β and increased functional gene expression and activation of oncogenesis signaling pathways, especially in cancer development (10,11). Our research has shown that SMAD4 methylations can be seen in lung adenocarcinoma. Perhaps in this way, it could be one of the reasons for SMAD4 gene inactivation and, in conjunction with other active genes, reduced life expectancy in lung cancers. There is limited information on this subject in the literature. In the light of this information, it shows the potential importance of activating or inactivating oncogenesis pathways in cancer treatments. Studies examining both epigenetic properties of this gene and explaining epigenetic inhibition mechanisms may be interesting in the search for new cancer chemotherapy agents (10,11,14).

However, even from this aspect alone, our study showed that SMAD4 methylation occurs in one of the most common lung cancer types, namely adenocarcinoma lung cancers. Our study is a rare study showing that SMAD4 promoter methylation may be associated with adenocarcinoma lung cancers.

Study Limitations

The fact that SMAD4 gene methylation and SMAD4 gene expression in RNA and protein levels could not be studied in tumor and normal lung tissues in our study is a limitation.

TARTIŞMA

Kromozom 18q21’de bulunan SMAD4 geni, birçok pankreas ve kolorektal tümörlerde aday bir tümör baskılayıcı gen olarak olarak bilinmektedir. Pankreas ve kolorektal kanserlerde SMAD4 geninde delesyon gibi mutasyon mekanizmalarla inaktive olmasına sebep olan değişimlerin etkili olduğu gösterilmiştir (11). Bu sebeplerden dolayı SMAD4 metilasyonu öncelikle kolorektal ve pankreas kanserlerinde incelenmiştir. MSP, gen metilasyonlarının araştırılması için kullanılan başlıca yöntemdir ve birçok kanser ve diğer hastalık gruplarında başarıyla kullanılmaktadır (12). Literatürde akciğer kanserlerinde SMAD4 metilasyon durumunu gösteren bir çalışma bulunmadığından MSP yöntemini kullanarak SMAD4 promotör bölgesini inceledik. SMAD4, özellikle transkripsiyonel fonksiyonu rolü nedeniyle iyi bir kemoterapötik seçeneği olabilir (13). SMAD4 ekspresyonu ve bağlantılı TGF- β ile artan fonksiyonel gen ekspresyonları ve onkogenez sinyal yolakları aktifleşmesi arasında, özellikle kanser gelişiminde bir ilişki mevcuttur (10,11). Araştırmamız, akciğer adenokarsinomunda SMAD4 metilasyonlarının görülebileceğini göstermiştir. Belki bu şekilde, SMAD4 gen inaktivasyonlarının ve diğer aktif genlerle birlikte akciğer kanserlerinde yaşam beklentisinin azalmasının sebeplerinden biri olabilir. Literatürde bu konuyla ilgili sınırlı bilgi vardır. Bu bilgiler ışığında onkogenez yolakları aktive veya inaktive edebilmenin kanser tedavilerindeki potansiyel önemini gösterir. Bu genin hem epigenetik özelliklerini inceleyen hem de epigenetik inhibisyon mekanizmalarının açıklama çalışmaları yeni kanser kemoterapi ajanları arayışında ilgi çekici olabilir (10,11,14).

Fakat sadece bu yönüyle bile çalışmamız en sık görülen akciğer kanseri türlerinden biri olan adenokarsinom akciğer kanserlerinde SMAD4 metilasyonu olduğunu göstermiştir. Çalışmamız SMAD4 promotör metilasyonu ile adenokarsinom akciğer kanserlerinde ilişkili olabileceğini gösteren nadir bir çalışmadır.

Çalışma Kısıtlılıkları

Çalışmamızda tümör ve normal akciğer dokularında SMAD4 gen metilasyonu ile birlikte RNA ve protein seviyelerinde SMAD4 gen ekspresyonunun çalışılamamış olması bir kısıtlılık oluşturmaktadır.

CONCLUSION

More research is needed on gene expression and pathways for SMAD4 in lung cancers. In the near future, the methylation sites of SMAD4 promoters promise to be therapeutic targets in lung cancers and other types of cancer where this gene is known to play a role. We believe that this may increase the effectiveness of available cancer treatments and have positive effects on life expectancy/quality of life for cancer patients.