Öz
Amaç:
Enflamatuvar barsak hastalıkları (EBH) kronik idiyopatik hastalıklardır. EBH patogenezinin en kabul edilen hipotezi, genetik, çevresel faktörler ve konakçı bağışıklık sistemi arasındaki karmaşık etkileşimlerin, anormal immün yanıtlara ve kronik intestinal enflamasyona yol açmasıdır. Disbiyozis barsak mikrobiyota bileşiminde ve işlevinde değişiklikler olarak tanımlanmıştır. Klinik ve deneysel çalışmalar disbiyozisin EBH etiyopatogenezinde önemli rol oynadığını desteklemektedir.
Bu çalışmada, deneysel kolit modelinde Enterococcus Faecium, Lactobacillus Acidophilus, Lactobacillus Rhamnosus, Bifidobacterium Bifidum, Bifidobacterium Longum bakterilerinin anti-enflamatuvar ve anti-oksidan etkinlikleri ve steroide göre probiyotiklerin tedavi başarısının değerlendirilmesi amaçlandı.
Yöntem:
Bu çalışmada toplam 24 adet 200-250 gram ağırlığında Wistar-Albino dişi rat grubu kullanıldı. Her grupta 6 rat olacak şekilde 4 farklı grup oluşturuldu. Sağlıklı kontrol (sham: grup A), trinitrobenzensülfonik asit (TNBS) koliti (grup B), (TNBS + metilprednizolon: grup C) ve probiyotik (TNBS + P: grup D). Sıçanlar 8. günde sakrifiye edildi. Makroskopik ve mikroskopik skorları değerlendirildi, doku miyeloperoksidaz (MPO), malondialdehit (MDA) ve süperoksitdismutaz (SOD) düzeyleri ölçüldü.
Bulgular:
Makroskopik ve mikroskopik skor düzeyleri değerlendirildiğinde A grubunun makroskopik skoru B, C ve D gruplarından düşüktü ve istatiksel anlamlı farklılık mevcuttu. C grubunun makroskopik ve mikroskobik skoru B grubuna göre düşüktü ve istatiksel anlamlı farklılık bulundu. Gruplar arasında ortanca MPO düzeyleri açısından anlamlı fark (p<0,001) tespit edilmedi. MDA ve SOD değerleri değerlendirildiğinde medyan MDA düzeyleri arasında anlamlı farklılık tespit edildi (p<0,001).
Sonuç:
Çalışmamız probiyotiklerin anti-oksidan ve oksidan sistemler arasındaki dengeyi düzenlediğini göstermektedir. Eğer klinik çalışmalar ile desteklenirse probiyotikler EBH’de destek tedavisi olarak kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: EBH, MDA, MPO, SOD, probiyotikler
BULGULAR
Grup A’da ratlarda kilo kaybı, tüylerde renk değişimi ve dışkı değişimi olmadı deney süresince gıda alımları normaldi. Hayvan modelinin gelişmesinden sonra grup B, C, D’de iştah azalması, dışkı sıklığında artma, kanlı dışkı, kaba tüylü görünüm oluştu.
Gruplar arasında medyan MPO düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi (p=0,114).
Gruplar arasında medyan MDA düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olup (p=0,002) söz konusu farka neden olan durumlar incelendiğinde grup A’ya göre sırasıyla; grup B, C ve D’nin medyan MDA düzeyi istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Aynı zamanda grup B’ye göre grup C ve D’nin medyan MDA düzeyi istatistiksel anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,001 ve p=0,047). Grup C’ye göre D’nin de medyan MDA düzeyi istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,047) (, ).
MDA: Malondialdehyde
SOD: Superoxide dismutase
Gruplar arasında medyan SOD düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olup (p<0,001) söz konusu farka neden olan durumlar incelendiğinde grup A’ya göre grup B’nin medyan SOD düzeyi istatistiksel anlamlı olarak daha düşük, grup D’nin medyan SOD düzeyi ise istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Aynı zamanda grup B’ye göre grup C ve D’nin medyan SOD düzeyi istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Grup C’ye göre D’nin de medyan SOD düzeyi istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Grup A ile grup C arasında ise medyan SOD düzeyleri istatistiksel olarak benzerdi (p=0,106) ().
Grup A içerisinde 1. güne göre 8. gün vücut ağırlığında istatistiksel olarak anlamlı azalma görülmedi. Grup B içerisinde 1. güne göre 8. gün vücut ağırlığında istatistiksel olarak anlamlı azalma görüldü (p<0,001). Grup C içerisinde 1. güne göre 8. gün vücut ağırlığında istatistiksel olarak anlamlı azalma görüldü (p<0,001). Grup D içerisinde 1. güne göre 8. gün vücut ağırlığında istatistiksel olarak anlamlı azalma görüldü (p<0,001).
Gruplar arasında kilo kaybı yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olup (p<0,001) söz konusu farka neden olan durumlar incelendiğinde grup A’ya göre sırasıyla; grup B, C ve D’de ortalama kilo kaybı istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Grup B ile grup C arasında, grup B ile grup D arasında, grup C ile grup D arasında kilo kaybı ortalamaları istatistiksel olarak benzer bulundu (p=0,550; p=0,077 ve p=0,608) ().
Gruplar arasında medyan makroskopi skorları yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olup (p<0,001) söz konusu farka neden olan durumlar incelendiğinde grup A’ya göre sırasıyla; grup B, C ve D’nin medyan makroskopi skoru istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Aynı zamanda grup C ve grup D’ye göre grup B’nin medyan makroskopi skoru istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,002 ve p<0,001). Grup C ve grup D arasında ise medyan makroskopi skorları istatistiksel olarak benzer bulundu (p=0,093) ()
SONUÇ
Probiyotikler özellikle antioksidan etkileri ile klasik tedaviyi destekleyici tedavi olarak kullanılabilir. Ancak probiyotiklerin mikrobiyotadaki değişiklikler ile mukozal savunma sistemlerini düzenlediğini ve tedavide etkin olabileceğini gösterecek klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.
Etik Komite Onayı: Bu çalışma Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Deney Hayvanları Laboratuvarı’nda yapılmıştır.
Hasta Onamı: Hayvanlar üzerinde yapıldığı için hasta onayı alınmamıştır.
Dipnotlar
Hakem Değerlendirmesi: Editörler kurulu tarafından değerlendirilmiştir.
Yazarlık Katkıları: Cerrahi ve Medikal Uygulamalar - Ö.G.U., E.K., Ö.E., M.A.; Fikir - Ö.G.U., E.K., M.A.; Tasarım - Ö.G.U., E.K., B.E., M.A; Veri Toplanması ve/veya İşlemesi - Ö.G.U., E.K., C.Y., Ö.E., M.A.; Analiz ve/veya Yorum - Ö.G.U., E.K., B.E., C.Y., Ö.E., M.A.; Literatür Taraması - Ö.G.U., E.K., B.E., M.A.; Yazıyı Yazan - Ö.G.U., E.K.
Çıkar Çatışması: Yazarların beyan edecek çıkar çatışması yoktur.
Finansal Destek: Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadıklarını beyan etmişlerdir.
Kaynakça
Yousefi B, Eslami M, Ghasemian A, Kokhaei P, Salek Farrokhi A, Darabi N. Probiotics importance and their immunomodulatory properties. J Cell Physiol 2018.
Rhee SH, Pothoulakis C, Mayer EA. Principles and clinical implications of the brain-gut-enteric microbiota axis. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2009; 6: 306-14.
Sartor RB. Does Mycobacterium avium subspecies paratuberculosis cause Crohn’s disease? Gut 2005; 54: 896-8.
Damaskos D, Kolios G. Probiotics and prebiotics in inflammatory bowel disease: microflora ‘on the scope’. Br J Clin Pharmacol 2008; 65: 453-67.
Verstockt B, Ferrante M, Vermeire S, Van Assche G. New treatment options for inflammatory bowel diseases. J Gastroenterol 2018.
Nishida A, Inoue R, Inatomi O, Bamba S, Naito Y, Andoh A. Gut microbiota in the pathogenesis of inflammatory bowel disease. Clin J Gastroenterol 2018; 11: 1-10.
Millar AD, Rampton DS, Chander CL, Claxson AW, Blades S, Coumbe A, Panetta J, et al. Evaluating the antioxidant potential of new treatments for inflammatory bowel disease using a rat model of colitis. Gut 1996; 39: 407-15.
Ackerman Z, Karmeli F, Cohen P, Rachmilewitz D. Experimental colitis in rats with portal hypertension and liver disease. Inflamm Bowel Dis 2003; 9: 18-24.
Zheng L, Gao ZQ, Wang SX. A chronic ulcerative colitis model in rats. World J Gastroenterol 2000; 6: 150-2.
Wan YM, Zhu YQ, Xia B, Luo J. Treating TNBS-induced colitis in rats with probiotics. Turk J Gastroenterol 2011; 22: 486-93.
Boyle RJ, Robins-Browne RM, Tang ML. Probiotic use in clinical practice: what are the risks? Am J Clin Nutr 2006; 83: 1256-64.
Khairy H, Saleh H, Badr AM, Marie MS. Therapeutic efficacy of osthole against dinitrobenzene sulphonic acid induced-colitis in rats. Biomed Pharmacother 2018; 100: 42-51.
Girgin F, Karaoglu O, Erkus M, Tuzun S, Ozutemiz O, Dincer C, Batur Y, et al. Effects of trimetazidine on oxidant/antioxidant status in trinitrobenzenesulfonic acid-induced chronic colitis. J Toxicol Environ Health A 2000; 59: 641-52.
Peran L, Camuesco D, Comalada M, Nieto A, Concha A, Adrio JL, Olivares M, et al. Lactobacillus fermentum, a probiotic capable to release glutathione, prevents colonic inflammation in the TNBS model of rat colitis. Int J Colorectal Dis 2006; 21: 737-46.
Domek MJ, Iwata F, Blackman EI, Kao J, Baker M, Vidrich A, Leung FW. Anti-neutrophil serum attenuates dextran sulfate sodium-induced colonic damage in the rat. Scand J Gastroenterol 1995; 30: 1089-94.
Karmeli F, Cohen P, Rachmilewitz D. Cyclo-oxygenase-2 inhibitors ameliorate the severity of experimental colitis in rats. Eur J Gastroenterol Hepatol 2000; 12: 223-31.
Draper HH, Hadley M. Malondialdehyde determination as index of lipid peroxidation. Methods Enzymol 1990; 186: 421-31.
Wyllie AH. Apoptosis: an overview. Br Med Bull 1997; 53: 451-65.
Aytac E, Teksoz S, Saygili S, Tortum OB, Yavuz N, Sozer V, Goksel S, et al. Iloprost reduces colitis induced oxidative stress: An experimental study in rats. Turk J Gastroenterol 2013; 24: 224-9.
Kruidenier L, Kuiper I, van Duijn W, Marklund SL, van Hogezand RA, Lamers CB, Verspaget HW. Differential mucosal expression of three superoxide dismutase isoforms in inflammatory bowel disease. J Pathol 2003; 201: 7-16.
Kuralay F, Yildiz C, Ozutemiz O, Islekel H, Caliskan S, Bingol B, Ozkal S. Effects of trimetazidine on acetic acid-induced colitis in female Swiss rats. J Toxicol Environ Health A 2003; 66: 169-79.
Grisham MB, Volkmer C, Tso P, Yamada T. Metabolism of trinitrobenzene sulfonic acid by the rat colon produces reactive oxygen species. Gastroenterology 1991; 101: 540-7.
Patel M, Patel M, Shah G. Investigation of Possible Role of the PAR-2 Receptor in Intestinal Inflammation. J Young Pharm 2010; 2: 54-8.
