Öz
Amaç:
Yardımcı üreme teknikleri (YÜT) kullanılarak oluşan ikiz gebelikler ile spontan oluşan ikiz gebeliklerin maternal-fetal parametreler üzerine etkilerinin karşılaştırılmasıdır.
Yöntemler:
Kliniğimizde doğum yapan 01.01.2011-31.12.2017 tarihleri arasında toplam 5.670 hasta retrospektif olarak incelendi. İkiz doğum yapan 94 anne ve bebeklerinin feto-maternal sonuçları karşılaştırıldı.
Bulgular:
Doğum yapan 5.670 hastadan 94 tanesi ikiz (1/60), 8 tanesi ise üçüzdü (1/709). İkiz doğumlar, çoğul doğumların %92’sini oluşturmaktadır. Spontan ikiz gebelik insidansını 1/77 bulduk. Spontan oluşan ikiz gebelik doğumları, tüm ikiz doğumların %79’unu oluşturmaktadır. YÜT’nin ikiz gebeliğe etkisi %21 olarak saptandı [%17 tüp bebek (IVF), %4 ovulasyon indüksiyonu].
İkiz gebelik doğumlarında anne yaş ortalaması 29,25±6,00 yıl, spontan ikiz doğum yapan annelerin yaş ortalaması 28,50±6,09 yıl, YÜT’e bağlı ikiz doğumlarda anne yaş ortalaması 32,54±5,09 yıl bulundu.
İkiz gebelik doğumlarında, anemi dışlandığında, maternal morbideteyi %27 idi. Olguların %63’ünde anemi, %19’unda preeklampsi saptandı. IVF ikizlerinin %72,3’ü, spontan ikizlerin %70,2’si 37 gebelik haftasından önce doğum yapmıştır. Canlı doğan bebek oranı spontan ikizlerde daha yüksek bulundu (p=0,004). Fetal mortalite oranı, spontan ikiz gebeliklerde %5,4, YÜT ile oluşan ikiz gebelik doğumlarında ise %20 olarak bulundu (p=0,003). Perinatal mortalite indeksi spontan oluşmuş ikizlerde 81, YÜT ile oluşmuş ikizlerde 250, p=0,006, tüm ikizlerde 117 bulduk.
Sonuç:
YÜT ile oluşan ikiz gebeliklerde preterm doğum ve fetal mortalite spontan ikizlere göre yüksektir. Düşük doz gonadotropin kullanımı, tek embriyo transferi, çoğul fetüslerde embriyo redüksiyonu gibi koruyucu önlemler çoğul gebeliklere bağlı mortaliteyi azaltabilir.
Anahtar Kelimeler: Spontan oluşan ikiz gebelikler, yardımcı üreme teknikleri, çoğul gebelikler
BULGULAR
Retrospektif olarak incelediğimiz 5.670 gebenin 102 tanesi çoğul gebeliğe bağlı doğumdu. Yüz iki çoğul doğumun 94’ü (%92,2) ikiz, 8’i ise (%7,8) üçüz doğum olgularıydı. İkizlerin 74’ü (%78,7) spontan ikiz, 20 tanesi (%21,2) YÜT’e bağlı ikiz gebeliklerdi. YÜT ikizlerinin 16 tanesi IVF, 4 tanesi ise ovulasyon indüksiyonuna (Oİ) bağlı elde edilmişti. Tüm gebeler arasında çoğul gebelik insidansı 1/56, ikiz gebelik insidansı 1/60, üçüz gebelik insidansı 1/709 olarak saptandı. Kayıtlarımız içindeki gebelerde gerek YÜT’e bağlı gerekse spontan olarak oluşmuş dördüz ve beşiz gebeliklere rastlanılmadı.
Spontan ikiz doğum insidansı 1/77 iken, YÜT’e bağlı ikiz doğum insidansı 1/283,5 olarak bulundu (). Genel ikiz gebelik doğumlarında anne yaş ortalaması 29,25±6,00 yıl, spontan ikiz doğum yapan annelerin yaş ortalaması 28,50±6,09 yıl, YÜT’e bağlı ikiz doğumlarda anne yaş ortalaması 32,54±5,09 yıl olarak saptandı. YÜT’e bağlı ikiz doğum yapan annelerin yaş ortalaması spontan ikiz doğum yapan annelerden daha yüksek olarak saptandı (p<0,007) (, ). Spontan ikizlerin %9,46’sı 35 yaş üzerindeyken, YÜT ikizlerinin %35’i 35 yaş üzerindeydi ve aradaki fark anlamlı olarak saptandı (p<0,01) (, ).
ART: assisted reproductive technology
ART: assisted reproductive technology
Gravida (spontan 3,02±1,60; YÜT 1,64±0,84; p=0,004), parite (1,72±1,30; 0,43±0,76; p=0,001), yaşayan çocuk ortalaması (1,49±1,30; 0,36±0,74; p=0,003) spontan ikizlerde YÜT ikizlerine göre anlamlı olarak yüksek saptandı (, ). Canlı doğan bebek sayısı spontan ikiz doğumlarda YÜT’e bağlı ikiz doğumlara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (%95, %80, p=0,004, , ). Abortus oranları açısından spontan ve YÜT ikizlerinde anlamlı bir farklılık saptanmadı (0,33±0,76 vs 0,21±0,43; p=0,51). Tüm ikiz gebeliklerde anemi dışlandığında maternal morbidite %27 olarak saptandı. Anemi ikiz doğum yapan olgularının %63’ünde (spontan ikiz %61, YÜT’e bağlı ikiz %70), preeklampsi ise %19 (spontan ikizlerde %20; YÜT’e bağlı ikizlerde %15) saptandı.
ART: assisted reproductive technology, avg.: average
ART: assisted reproductive technology
Doğum haftası, spontan ikizlerde 35,18±3,27 hafta iken, YÜT ikizlerinde 34,27±4,20 hafta olarak saptandı (, ). İkiz doğumlar APGAR skorları bakımından değerlendirildiğinde 1. dakika APGAR’ı spontan ikizlerde 6,30±1,87 puan, YÜT ikizlerinde 6,21±2,02 puan olarak saptandı, 1. dakika APGAR değerleri açısından gruplar arasında fark yoktu (p=0,383), 5. dakika APGAR değerleri ise spontan ikizlerde 8,12±1,56 puan iken, YÜT’e bağlı ikizlerde 7,42±2,11 puan olarak benzer bulundu (p=0,103, ).
ART: assisted reproductive technology
Doğum ağırlığı ortalaması spontan ikiz gebeliklerde 2223,87±603,97 gr iken, YÜT’e bağlı ikiz gebeliklerde 2270,50±811,02 gr olarak benzer saptandı (p=0,77). 2.500 gr ve üzerinde doğanlar spontan ikizlerde %34 iken, YÜT ikizlerinde %62,5 olarak tespit edildi (p=0,031; ). Düşük doğum ağırlığı spontan ikiz gebelik doğumlarında %53,57, YÜT ikizlerinde %18,75 olarak saptandı (p=0,056). Fetüsler arasındaki diskordans varlığı SGA, AGA, LGA şeklinde ’de gösterilmiştir. Fetal anomali olarak yarık dudak, yarık damak, kalpte sol ventrikül kisti, tek taraflı polikistik böbrek ve bilateral ventrikülomegali saptandı. Fetal anomali bakımından olgu sayısının azlığından dolayı gruplar arasında kıyaslama yapılamadı.
Spontan ikiz gebeliklerden 2 tanesinde her iki fetüste ex doğarken geriye kalan 4 doğumda da fetüslerden biri canlı diğeri ex doğdu. YÜT ile oluşan ikiz gebelik doğumlarından birinde her iki fetüsde ex doğdu. Ölü doğan ikiz bebeklerin cinsiyetleri de değerlendirildiğinde hem spontan oluşan hem de YÜT ile oluşan ikizlerde erkek bebek oranı daha yüksek bulundu (). Tüm ikizler incelendiğinde bebeklerin %54’ünü kız bebekler oluşturmaktaydı. Spontan ikizlerde YÜT ikizlere göre kız bebek sıklığı daha fazla tespit edildi (sırasıyla; %61; %30; p<0,001; ).
Fetal mortalite oranı spontan ikiz doğumlarda %5,4; YÜT ikizlerinde %20 olarak saptandı (p=0,003). Neonatal mortalite oranı spontan ikizlerde 5,4; YÜT’e bağlı ikizlerde ise 6,25 olarak bulundu. PMİ spontan ikizlerde 81; YÜT ikizlerinde 250 bulundu (p<0.006), tüm ikizlerde 117 bulundu.
SONUÇ
YÜT’e bağlı çoğul gebeliklerin maternal ve fetal olumsuz etkilerini azaltabilmek için alınabilecek önlemleri şu şekilde sıralayabiliriz; IVF’de tek embriyo transferi yapılmalıdır. Oİ ve aşılamada 3 veya daha fazla folikül geliştiği durumlarda IVF uygulamasına gidilmesi veya siklus iptali yapılmalıdır. IVF sikluslarında ovaryan stimülasyon düşük doz gonadotropinle yapılmalıdır. IVF’de hiperstimüle olan sikluslarda embriyo kriyoprezervasyonuna gidilmesi gerekir. Hasta IVF’ye hazırlanırken mümkün olduğu kadar estradiol seviyesinin 3.000 pg/mL altında tutulması gerekir. Estradiol seviyesinin 3.000 pg/mL≤ durumlarda ovulasyonu tetiklemede insan koryonik gonadotropin yerine analogların kullanılması ve embriyo kriyoprezervasyona gidilmesi gibi önlemler aracılığı ile YÜT’e bağlı çoğul gebelik oluşumlarını azaltabiliriz.
Etik Komite Onayı: Bu retrospektif çalışma Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Etik Kurul onayı alınmasını takiben gerçekleştirildi (onay numarası: 06, onay tarihi: 05/09/2019).
Hasta Onamı: Hastalara ait kayıtlı verilerin kullanılabilmesi için hasta onamı alındı.
Dipnotlar
Hakem Değerlendirmesi: Editörler kurulu dışında olan kişiler tarafından değerlendirilmiştir.
Finansal Destek: Yazar tarafından finansal destek almadıkları bildirilmiştir.
Kaynakça
Ananth CV, Chauhan SP. Epidemiology of twinning in developed countries. Semin Perinatol 2012; 36: 156-61.
Yelland LN, Schuit E, Zamora J, Middleton PF, Lim AC, Nassar AH, et al. Correlation between neonatal outcomes of twins depends on the outcome: secondary analysis of twelve randomised controlled trials. BJOG 2018; 125: 1406-13.
Bardis N, Maruthini D, Balen AH. Modes of conception and multiple pregnancy: a national survey of babies born during one week in 2003 in the United Kingdom. Fertil Steril 2005; 84: 1727-32.
Güler AE, Pehlivan H, Korucuoğlu Ü, Çakmak B, Şahin S, Biri AA. Spontan ve Yardımcı Üreme Tekniği ile Oluşan İkiz Gebeliklerin Perinatal Sonuçları. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2016; 8: 256-62.
Samani RO, Almasi-Hashiani A, Vesali S, Shokri F, Cheraghi R, Torkestani F, et al. Tehran survey of potential risk factors for multiple births. Int J Fertil Steril 2017; 11: 220-5.
Yaşar BN, Terzioğlu F. Perinatal outcomes in assisted reproductive techniques. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2016; 19: 139-44.
Harlev A, Walfisch A, Oran E, Har‐Vardi I, Friger M, Lunenfeld E, et al. The effect of fertility treatment on adverse perinatal outcomes in women aged at least 40 years. Int J Gynecol Obstet 2018; 140: 98-104.
ESHRE. Multiple gestation pregnancy. The ESHRE capri workshop group. Hum Reprod 2000; 15: 1856-64.
Zegers-Hochschild F, Schwarze JE, Crosby JA, Musri C, Urbina MT. Assisted reproductive techniques in Latin America: The Latin American Registry, 2013. Reprod Biomed Online 2016; 32: 614-25.
Tosun Öİ, Karatoprak EY, Ovalı F. An assessment and postnatal cost analysis of multiple pregnancies after assisted reproductive techniques. Anatol Clin 2018; 23: 177-82.
Di Tommaso M, Sisti G, Colombi I, Seravalli V, Malosso ERM, Vannuccini S, et al. Influence of assisted reproductive technologies on maternal and neonatal outcomes in early preterm deliveries. J Gynecol Obstet Hum Reprod 2019; 48: 845-8.
Wang AY, Safi N, Ali F, Lui K, Li Z, Umstad MP, et al. Neonatal outcomes among twins following assisted reproductive technology: an Australian population-based retrospective cohort study. BMC Pregnancy Childbirth 2018; 18: 320.
Bordi G, D’Ambrosio A, Gallotta I, Di Benedetto L, Frega A, Torcia F, et al. The influence of ovulation induction and assisted conception on maternal and perinatal outcomes of twin pregnancies. Euro Rev Med Pharmacol Sci 2017; 21: 3998-4006.
Smits J, Monden C. Twinning across the developing world. PLoS One 2011; 6: e25239. doi: 10.1371/journal.pone.0025239.
Macaldowie A, Lee E, Chambers G. Assisted reproductive technology in Australia and New Zealand 2013. Sydney: National Perinatal Epidemiology and Statistics Unit, the University of New South Wales; 2015.
Thomson F, Shanbhag S, Templeton A, Bhattacharya S. Obstetric outcome in women with subfertility. BJOG 2005; 112: 632-7.
Farhi J, Haroush AB, Andrawus N, Pinkas H, Sapir O, Fisch B, et al. High serum oestradiol concentrations in IVF cycles increase the risk of pregnancy complications related to abnormal placentation. Reprod Biomed Online 2010; 21: 331-7.
Özkan F, Cesur S, Bilgiç R, Yorgancı C. Retrospective analysis of our fetal autopsies in a period of 13 years. Türk Pediatri Arşivi 2006; 41: 46-50.
Yumru AE, Dinçgez B, Öndeş B, Atalay N. The relation between gender of babies, macrosomia and cesarean ratio in 11561 deliveries in our clinic. JAREM 2011; 1: 18-20.
