Öz
Amaç:
Üreter taşları girişimsel tedavi endikasyonu olmadığı durumlarda spontan pasaj için takibe alınmaktadır. Bu prospektif çalışmada biyokimyasal enflamasyon faktörlerinin spontan pasajı tahmin edebilmedeki rolünü araştırmayı amaçladık.
Yöntemler:
Çalışmamız etik kurul onayı ve hasta onamı alınması sonrası Ağustos-Kasım 2016 arasında, üreter taşı nedeniyle başvuran hastalarda yapıldı. Görüntülemelerinde 5-10 mm, tek üreter taşı olan ve girişimsel tedavi endikasyonu olmayan 54 hasta ve aynı sosyo-demografik koşullara sahip 33 adet kontrol grubunda enflamasyon belirteçlerine [serumda beyaz kan hücresi (WBC), C-reaktif protein, sedimentasyon, ortalama trombosit hacmi, nötrofil/lenfosit oranı, prokalsitonin ve idrarda WBC, bakteri) kaydedildi. Olgu grubuna medikal ekspulsif terapi uygulanarak 4 hafta takip edildi. Olgu grubu takip sonunda pasaj (+) ve pasaj (-) olarak iki gruba ayrıldı. Grupların verileri istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular:
Pasaj (+) grupta distal lokalizasyon (%70 vs %37,5; p<0,05) pasaj (-) anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Pasaj (-) grupta prokalsitonin (207±145,1 pg/mL) pasaj (+) gruptan (132,7±28,1 pg/mL) anlamlı (p<0,05) olarak daha yüksekti. Pasaj (-) grupta lökositüri oranı (%58,3 vs %20; p<0,05) pasaj (+) gruba oranla daha yüksekti. Pasaj olan ve olmayan hastaların ayrımında prokalsitonin değerinin anlamlı [Eğri altı alan 0,805 (0,687-0,923)] etkinliği gözlenmiştir. Pasaj olan ve olmayan hastaların ayrımında prokalsitonin 160 pg/mL cut-off değerinin anlamlı [Eğri altı alan 0,788 (0,658-0,917)] etkinliği gözlenmiştir. Duyarlılık %86,7, özgüllük %70,8, pozitif kestirim %78,8, negatif kestirim %81,0’di.
Sonuç:
Üreter taşlarında spontan pasaj serum prokalsitonin seviyesine bakılarak tahmin edilebilir. Alıcı işletim karakteristik eğrisi serum prokalsitonin için, 160 pg/mL cut-off değerinin anlamlı etkinliği olabileceğini gösterdi. Ayrıca lökositüri olması da spontan pasajı negatif etkileyen faktörlerdendir.
Anahtar Kelimeler: Üreter taşı, medikal ekspulsif terapi, takip
BULGULAR
Çalışmanın sonunda 30 hastanın (%55,5) üreter taşını düşürebildiği; 24 hastanın (%45) ise düşüremediği tespit edildi. Takip süresince hastaların hiçbirinde ateş yüksekliği, inatçı ve analjezikle kontrol edilemeyen renal kolik atakları, ilerleyici hidronefroz ve renal yetmezlik gibi girişimsel tedavi gerektirecek bulgulara rastlanılmadı. Olgu ve kontrol grubundaki hastalar yaş, cinsiyet dağılımı, VKİ değeri, sigara kullanım oranı ve taş cerrahi öyküsü açısından karşılaştırıldığında anlamlı farklılık saptanmadı. Ekstrakorporel SWL ve taş düşürme öyküsü oranına bakıldığında olgu grubunda kontrol grubuna göre anlamlı bir yükseklik mevcuttu (p<0,05) ().
Laboratuvar değerleri incelendiğinde her iki grup arasında WBC değeri, bakteriüri oranı ve CRP değeri açısından anlamlı farklılık saptanmazken, olgu grubunda RDW değeri, NLO değeri, lökositüri oranı, sedimentasyon değeri ve prokalsitonin değeri kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05) ().
Yaş ortalaması pasaj (-) olan grupta (35,8±9,3); pasaj (+) olan grupta (38±10,9) olarak hesaplandı. VKİ pasaj (-) olan grubun (26,4±4,7); pasaj (+) olan grubun (26,5±3,6) olarak hesaplandı. Hastaların demografik özellikleri istatistiksel olarak kıyaslandığında; pasaj olan ve olmayan grupta hastaların yaşları, cinsiyet dağılımı, VKİ değeri ve sigara kullanım oranları arasında anlamlı farklılık saptanmadı ().
Pasaj olan ve olmayan gruptaki hastalar taş düşürme öyküsü (%36,7/%37,5), SWL öyküsü (%12,5/%16,7) ve taş cerrahi öyküsü açısından (%8,3/%6,7) kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Pasaj olan ve pasaj olmayan gruptaki hastalarda taş boyutu (6,5±1,4 mm vs 7±1,2 mm), taş alanı (36,4±12,9 mm2 vs 37,5±10,3 mm2), primer/sekonder dağılımı ve lateralite açısından istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı görüldü. Bununla birlikte pasaj olmayan grupla kıyaslandığında pasaj olan grupta taşın distal üretere lokalizasyon oranı istatistiksel olarak anlamlıydı (%70 vs %37,5) (p<0,05) ().
Pasaj olan ve pasaj olmayan iki grup arasında; WBC değeri (9,1±2,4 vs 8,4±2,3), RDW değeri (15,4±1,5 vs 15,5±2,4), NLO değeri (2,9±1,7 vs 2,8±1,7), MPV değeri (8,5±1,3 vs 8,7±0,6), CRP değeri (11,5±15,4 vs 9,8±8,2), sedimentasyon değeri (14,7±11,7 vs 11,8±7,0), bakteriüri oranı (%6,7 vs %0) ve hidronefroz derecesi açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Bununla birlikte pasaj olmayan grupta prokalsitonin düzeyi (207±145,1 pg/mL vs 132,7±28,1 pg/mL) ve lökositüri oranı (%58,3 vs %20) anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05) ().
Pasaj olan ve olmayan hastaların ayrımında prokalsitonin değerinin [Eğri altı alan 0,805 (0,687-0,923)] ve prokalsitonin 160 pg/mL cut-off değerinin [Eğri altı alan 0,788 (0,658- 0,917)] anlamlı olarak bulundu. Duyarlılık %86,7, özgüllük %70,8, pozitif kestirim %78,8, negatif kestirim %81,0 olarak bulundu () ().
ROC: receiver operating characteristic curve
Başlangıç VAS ağrı skoru karşılaştırıldığında her iki grup arasında anlamlı farklılık yok iken, pasaj olmayan grubun 2. hafta VAS ağrı skoru pasaj olan gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti (3,7±2,4 vs 2,7±1,8) (p<0,05). Benzer şekilde pasaj olmayan grubun 4. hafta VAS ağrı skoru pasaj olan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (3,0±1,8 vs 0,8±1,0) (p<0,05) ().
SONUÇ
Son yıllarda biyokimyasal enflamasyon faktörlerinin spontan pasajı öngörmede prediktif faktörlerden biri olabileceğini öngören çalışmalar yapılmıştır. Bizim çalışmamızda ise, prokalsitonin düzeyi 5-10 mm arası üreter taşlarının pasajını tahmin etmede ilk defa kullanıldı ve düzey yüksekliğinin pasajı zorlaştıran bir faktör olabileceği tespit edildi. Bulgularımız prokalsitonin seviyesi ölçümünün daha yüksek serili çalışmalar sonrasında, günlük üroloji pratiğinde yer alabilme olasılığı olabileceğini öneriyor. İlave olarak, yine bulgularımız üreter taşlı hastalarda lökositüri varlığının da spontan pasajı zorlaştıran bir faktör olabileceğini öneriyor.
Etik Komite Onayı: Bu çalışma Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından (karar no: 05/2016, tarih: 27.01.2021) onaylanmıştır.
Hasta Onamı: Hastalardan bilgilendirilmiş onam alındı.
Dipnotlar
Hakem Değerlendirmesi: Editörler editörler kurulu dışında olan kişiler tarafından değerlendirilmiştir.
Yazar Katkıları: Cerrahi ve Medikal Uygulama - N.C.Ç.; Konsept - N.C.Ç., B.A., B.N.; Dizayn - B.A., Ö.A., B.N.; Veri Toplama veya İşleme - N.C.Ç., Ö.A.; Analiz veya Yorumlama - B.A., M.B.C.B., B.N.; Literatür Arama - N.C.Ç., M.B.C.B.; Yazan - N.C.Ç., Ö.A.
Çıkar Çatışması: Yazarlar tarafından çıkar çatışması bildirilmemiştir.
Finansal Destek: Yazarlar tarafından finansal destek almadıkları bildirilmiştir.
Kaynakça
Jungers P, Joly D, Barbey F, Choukroun G, Daudon M. ESRD caused by nephrolithiasis: prevalence, mechanisms, and prevention. Am J Kidney Dis 2004; 44: 799-805.
Pak CY. Kidney stones. Lancet 1998; 351: 1797-801.
Tamm EP, Silverman PM, Shuman WP. Evaluation of the patient with flank pain and possible ureteral calculus. Radiology 2003; 228: 319-29.
Türk C, Petřík A, Sarica K, Seitz C, Skolarikos A, Straub M, et al. EAU guidelines on diagnosis and conservative management of urolithiasis. Eur Urol 2016; 69: 468-74.
Preminger GM, Tiselius HG, Assimos DG, Alken P, Buck AC, Gallucci M, et al; American Urological Association Education and Research, Inc.; European Association of Urology. 2007 Guideline for the management of ureteral calculi. Eur Urol 2007; 52: 1610-31. 6.Sfoungaristos S, Kavouras A, Katafigiotis I, Perimenis P. Role of white blood cell and neutrophil counts in predicting spontaneous stone passage in patients with renal colic. BJU Int 2012; 110: E339-45. doi: 10.1111/j.1464-410X.2012.11014.x.
Kim BH. the authors reply: relationship between spontaneous passage rates of ureteral stones less than 8 mm and serum C-reactive protein levels and neutrophil percentages. Korean J Urol 2013; 54: 889-90.
Angulo JC, Gaspar MJ, Rodríguez N, García-Tello A, Torres G, Núñez C. The value of C- reactive protein determination in patients with renal colic to decide urgent urinary diversion. Urology 2010; 76: 301-6.
Skolarikos A, Laguna MP, Alivizatos G, Kural AR, de la Rosette JJ. The role for active monitoring in urinary stones: a systematic review. J Endourol 2010; 24: 923-30.
Miller OF, Kane CJ. Time to stone passage for observed ureteral calculi: a guide for patient education. J Urol 1999; 162: 688-90; discussion 690-1.
Demehri S, Steigner ML, Sodickson AD, Houseman EA, Rybicki FJ, Silverman SG. CT- based determination of maximum ureteral stone area: a predictor of spontaneous passage. AJR Am J Roentgenol 2012; 198: 603-8.
Chau LH, Tai DC, Fung BT, Li JC, Fan CW, Li MK. Medical expulsive therapy using alfuzosin for patient presenting with ureteral stone less than 10mm: a prospective randomized controlled trial. Int J Urol 2011; 18: 510-4.
Ahmed AF, Gabr AH, Emara AA, Ali M, Abdel-Aziz AS, Alshahrani S. Factors predicting the spontaneous passage of a ureteric calculus of ≤10 mm. Arab J Urol 2015; 13: 84-90.
Aldaqadossi HA. Stone expulsion rate of small distal ureteric calculi could be predicted with plasma C-reactive protein. Urolithiasis 2013; 41: 235-9.
Hwang E, Kim YH, Yuk SM, Sul CK, Lim JS. Factors that predict spontaneous passage of a small distal ureteral stone <5 mm. J Endourol 2010; 24: 1681-5.
Sarica K, Kafkasli A, Yazici Ö, Çetinel AC, Demirkol MK, Tuncer M, et al. Ureteral wall thickness at the impacted ureteral stone site: a critical predictor for success rates after SWL. Urolithiasis 2015; 43: 83-8.
Ghillani PP, Motte P, Troalen F, Jullienne A, Gardet P, Le Chevalier T, et al. Identification and measurement of calcitonin precursors in serum of patients with malignant diseases. Cancer Res 1989; 49: 6845-51.
Meisner M. Procalcitonin: a new innovative infection parameter. In: Meisner M, editor. Biochemistry. Stuttgart: Brahms Diagnostica; 2000. p.15
Oczenski W, Fitzgerald RD, Schwarz S. Procalcitonin: a new parameter for the diagnosis of bacterial infection in the peri-operative period. Eur J Anaesthesiol 1998; 15: 202-9.
Demirdağ K, Özden M, Gödekmerdan A, Cihangiroğlu M, Kalkan A. Sepsis olgular›nda prokalsitonin, TNF- ve C-reaktif protein düzeylerinin değerlendirilmesi. Klimik Derg 2003; 16: 21-4.
Braithwaite SS. Procalcitonin: new insights on regulation and origin. Crit Care Med 2000; 28: 586-88.
Claeys R, Vinken S, Spapen H, ver Elst K, Decochez K, Huyghens L, et al. Plasma procalcitonin and C-reactive protein in acute septic shock: Clinical and biological correlates. Crit Care Med 2002; 30: 757-62.
Becker KL, Snider R, Nylen ES. Procalcitonin assay in systemic inflammation,infection, and sepsis: clinical utility and limitations. Crit Care Med 2008; 36: 941-52.
Çakıroğlu B, Eyyüpoğlu E, Balcı MBC, Hazar Aİ, Uyanık BS, Doğan AN. The evaluation of the procalcitonin levels in chronic prostatitis patients. Nobel Med 2016; 12: 60-5.
Yuzbasioglu Y, Duymaz H, Tanrikulu CS, Halhalli HC, Koc MO, Tandoğan M, et al. Role of procalcitonin in evaluation of the severity of acute cholecystitis. Eurasian J Med 2016; 48: 1621-6.
Martinot M, Sordet C, Soubrier M, Puéchal X, Saraux A, Lioté F, et al. Diagnostic value of serum and synovial procalcitonin in acute arthritis: a prospective study of 42 patients. Clin Exp Rheumatol 2005; 23: 303-10.
Papagiannopoulos D, Whelan P, Ahmad W, Rybak J, Hota B, Deane L, et al. Procalcitonin is a strong predictor of urine culture results in patients with obstructing ureteral stones: A prospective, pilot study. Urol Ann 2016; 8: 277-80.
Alyaev YG, Rudenko VI, Perekalina AN, Kraev IG, Inoyatov ZS. Plant-derived terpenes in treating patients with urolithiasis. Urologiia. 2016; (Suppl 2): 103-10. (Russian)
