Öz
Amaç:
Kadınları otomatik meme ultrason (US) tetkiki hakkında bilgilendirdikten sonra; kadınların yeni bir yöntemi tercih edip etmeyeceğini, teknolojik gelişmelere mesafelerini, yapılacak meme US tetkiki için ruhsal ve fiziksel durumlara göre karar verip vermediğini değerlendirmektir.
Yöntemler:
17.02.2023-17.03.2023 tarihleri arasında, meme US tetkiki için kliniğimize başvuran 118 kadından 91’i anket formunu doldurdu ve çalışmaya dahil edildi. Anket soruları üç gruptan oluşmaktaydı. Manuel US ile ilgili olanlar: “İşlem sırasında hekimle sohbet etmek sizi rahatlatır mı?”, “US incelemesi sırasında ya da bitince hekimden bilgi almak ister misiniz?”, “İşlem sırasında hekimin yüz ifadesi sizi etkiler mi?”. Otomatik US ile ilgili olanlar: “Memenin sıkıştırılması ve ağrılı bir işlem olması çekim için kararınızı değiştirir mi?”, “Cihaz yeni bir teknoloji olduğu için daha detaylı bilgi verdiğini düşünür müsünüz?”, “Bir cihaz yaygın olarak kullanılıyorsa mı, az merkezde bulunuyorsa mı güven vericidir?”. Her iki işlemle ilgili olanlar: “İşlemi hekimin yapması sizin için fark eder mi?”, “US tetkiki yapılırken süre ile ilgili bir tolerans seviyeniz var mı?”, “US tetkiki yaptırırken sizi yönlendiren hekimin tercihine göre mi, kendi tercihinize göre mi hareket edersiniz?” sorularından oluşmaktaydı.
Bulgular:
Ortalama yaş 47,8’di (22-74). On iki (%13,1) kadının, ailesinde meme kanseri öyküsü vardı. Daha önce meme görüntülemesi yapılmış olanların sayısı 79’du (%86,8). Beş (%5,4) kadına daha önce biyopsi veya kist aspirasyonu nedeniyle girişimsel işlem uygulanmıştı. Hekim ile ilgili cevaplar evet/hayır olarak değerlendirildiğinde; "evet" cevabı verenlerin oranı çok yüksekti: Bilgi almak ister misiniz? (%97,8 vs. %2,1), sohbet sizi rahatlatır mı? (%82,4 vs. %17,4), yüz ifadesi sizi etkiler mi? (%83,5 vs. %16,4), çekimi hekimin ya da teknisyenin yapması sizin için fark eder mi? (%83,5 vs. %16,5). Süre ilgili tolerans seviyesi açısından süreyi önemsemem diyenlerin oranı, önemserim diyenlere göre (%85,7 vs. %14,2), işlem için tercih yaparken hekimin tercihini önemserim diyenlerin oranı, kendi tercihime göre hareket ederim diyenlere göre yüksekti (%80,1 vs. %19,7).
Sonuç:
Meme görüntülemesi kadınlar için oldukça önemli ve bir o kadar da streslidir. Kadınların önemli bir bölümü tetkikin sonucu kadar, tetkikle ilgili bilgi alabilmeyi ve hekimle direkt temas halinde olmayı da önemsemektedir. Ancak bu çalışmada; yeni bir teknoloji olması ve ülkemizde yaygın olarak kullanılmıyor olmasına rağmen otomatik US tetkiki de kadınlar açısından denenebilir olarak değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Otomatik US, manuel US, meme görüntülemesi, ultrasonografi
BULGULAR
Çalışmaya dahil edilmeyen kadınların 5’i eski MK, 12’si yabancı uyruklu, 8’i silikonluydu. Yaşı 75’in üstünde olan 2 kadından 1’i non-koopere olduğu, diğeri anketi dolduramayacağını düşündüğü için çalışmaya dahil edilmedi. Toplam 118 kadının 91’i çalışmaya dahil edildi.
Kadınların kişisel özellikleri değerlendirildiğinde; ortalama yaş 47,8’di (22-74). On iki (%13,1) kadının, ailesinde MK öyküsü vardı. Daha önce meme görüntülemesi yapılmış olanların sayısı 79’du (%86,8). Beş (%5,4) kadına daha önce biyopsi veya kist aspirasyonu nedeniyle girişimsel işlem uygulanmıştı.
Doksan bir kadının sadece 3’ü (%3,2) ilkokul, 8’i (%8,7) lise mezunu iken, 80 (%87,9) kadın üniversite mezunu idi. Sadece 2 (%2,1) kadın küçük şehirde yaşarken; 89 kadın (%97,8) İstanbul’da yaşamaktaydı.
Kadınların 76’sı (%83,5), çekimi hekimin yapmasını tercih edeceğini, 89’u (%97,8) ise işlem ile bilgi almak isteyeceğini belirtti. Hekim ile sohbet, 75 (%82,4) kadın için rahatlatıcı iken, 76 (%83,5) kadın hekimin yüz ifadesinin kendisini etkilediğini belirtti.
Yirmi üç kadın, ister mamografi çektirmiş, ister çektirmemiş olsun ağrılı bir işlem istemeyeceğini belirtti. Kadınların 53’ü (%58,2) yeni bir teknoloji olduğu için ABUS’nin daha iyi bilgi vereceğini, 61’i (%67) ise cihazın az merkezde bulunmasının daha güven verici olduğunu belirtti.
İşlem için tercih yaparken kadınların 73’ü (%80,1), kendilerini yönlendiren hekimin tercihini önemsediğini belirtti. Bunların çoğunluğu (61/91) ise sadece hekimin tercihini dikkate aldığını ifade etti. Süre açısından bakıldığında; işlemin kısa sürmesini isterim diyen 13 (%14,2) kadın bulunurken, 78 (%85,7) kadın süreyi önemsemeyeceğini belirtti (, , ).
SONUÇ
Görüntüleme kliniklerine yeni bir cihaz yerleştirmeden önce hastalara anket yapılması faydalı olabilir. Özellikle meme görüntülemesi açısından bakıldığında; kadınların önemli bir bölümü tetkikin sonucu kadar, tetkikle ilgili bilgi alabilmeyi ve hekimle direkt temas halinde olmayı da önemsemektedir.
Etik Komite Onayı: İstanbul Medipol Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu çalışma için etik kurul onayı verdi (karar no: 178, tarih: 16.02.2023).
Hasta Onamı: Hastalardan çalışma için onam formu alındı.
Dipnotlar
Hakem Değerlendirmesi: Editörler kurulu dışında olan kişiler tarafından değerlendirilmiştir.
Finansal Destek: Yazar tarafından finansal destek almadığı bildirilmiştir.
Kaynakça
Kolb TM, Lichy J, Newhouse JH. Comparison of the performance of screening mammography, physical examination, and breast US and evaluation of factors that influence them: an analysis of 27,825 patient evaluations. Radiology 2002; 225: 165-75.
Berg WA, Blume JD, Cormack JB, Mendelson EB, Lehrer D, Böhm-Vélez M, et al. Combined screening with ultrasound and mammography vs mammography alone in women at elevated risk of breast cancer. JAMA 2008; 299: 2151-63. Erratum in: JAMA 2010; 303: 1482.
3-Berg WA. Tailored supplemental screening for breast cancer: what now and what next? AJR Am J Roentgenol 2009; 192: 390-9.
Sprague BL, Stout NK, Schechter C, van Ravesteyn NT, Cevik M, Alagoz O, et al. Benefits, harms, and cost-effectiveness of supplemental ultrasonography screening for women with dense breasts. Ann Intern Med 2015; 162: 157-66.
Melnikow J, Fenton JJ, Whitlock EP, Miglioretti DL, Weyrich MS, Thompson JH, et al. Supplemental Screening for Breast Cancer in Women With Dense Breasts: A Systematic Review for the U.S. Preventive Services Task Force. Ann Intern Med 2016; 16: 268-78.
Tutar B, Esen Icten G, Guldogan N, Kara H, Arıkan AE, Tutar O, et al. Comparison of automated versus hand-held breast US in supplemental screening in asymptomatic women with dense breasts: is there a difference regarding woman preference, lesion detection and lesion characterization? Arch Gynecol Obstet 2020; 301: 1257-65.
Chang JM, Cha JH, Park JS, Kim SJ, Moon WK. Automated breast ultrasound system (ABUS): reproducibility of mass localization, size measurement, and characterization on serial examinations. Acta Radiol 2015; 56: 1163-70.
Skaane P, Gullien R, Eben EB, Sandhaug M, Schulz-Wendtland R, Stoeblen F. Interpretation of automated breast ultrasound (ABUS) with and without knowledge of mammography: a reader performance study. Acta Radiol 2015; 56: 404-12.
Alimoğlu E, Alimoğlu MK, Kabaalioğlu A, Ceken K, Apaydin A, Lüleci E. Mammography-related pain and anxiety. Diagn Interv Radiol 2004; 10: 213-7.
Mainiero MB, Schepps B, Clements NC, Bird CE. Mammography-related anxiety: effect of preprocedural patient education. Womens Health Issues 2001; 11: 110-5.
Zarei F, Pishdad P, Hatami M, Zeinali-Rafsanjani B. Can breast ultrasound reduce patient’s level of anxiety and pain? Ultrasound 2017; 25: 92-7.
Mussetto I, Gristina L, Schiaffino S, Tosto S, Raviola E, Calabrese M. Breast ultrasound: automated or hand-held? Exploring patients’ experience and preference. Eur Radiol Exp 2020; 4: 12.
Wilczek B, Wilczek HE, Rasouliyan L, Leifland K. Adding 3D automated breast ultrasound to mammography screening in women with heterogeneously and extremely dense breasts: Report from a hospital-based, high-volume, single-center breast cancer screening program. Eur J Radiol 2016; 85: 1554-63.
Brem RF, Tabár L, Duffy SW, Inciardi MF, Guingrich JA, Hashimoto BE, et al. Assessing improvement in detection of breast cancer with three-dimensional automated breast US in women with dense breast tissue: the SomoInsight Study. Radiology 2015; 274: 663-73.
Golatta M, Baggs C, Schweitzer-Martin M, Domschke C, Schott S, Harcos A, et al. Evaluation of an automated breast 3D-ultrasound system by comparing it with hand-held ultrasound (HHUS) and mammography. Arch Gynecol Obstet 2015; 291: 889-95.
Prosch H, Halbwachs C, Strobl C, Reisner LM, Hondl M, Weber M, et al. Automatisierter Brustultraschall vs. handgeführter Brustultraschall: BI-RADS-Einstufung, Untersuchungsdauer und Erlebnisqualität der Untersuchung [Automated breast ultrasound vs. handheld ultrasound: BI-RADS classification, duration of the examination and patient comfort]. Ultraschall Med 2011; 32: 504-10.
Smith B, Woodard S, Chetlen AL. Patient perception of automated whole-breast ultrasound. Breast J 2019; 25: 180-2.
Zintsmaster S, Morrison J, Sharman S, Shah BA. Differences in Pain Perceptions between Automated Breast Ultrasound and Digital Screening Mammography. JDMS 2013; 29: 62-5
